BASKI ÇEŞİTLERİ

BASKI

 

Kağıt, film anlatımından sonra bunların işlenmesi ve görsel hale gelmesi işlemleri için matbaayı ve de matbaacılığı biraz tanıyalım. Matbaacılıkta, hazırlanmış olan filmlerin kalıplar arcılığı ile kağıdın üzerine nasıl transfer edildiğini görelim.

Baskı çeşitleri (Teknikleri ) 
– Ofset baskı
– Tipo Baskı
– Tifdurk Baskı
– Flekso Baskı
– Serigrafi Baskı
– Dijital Baskı

Nemlendirme ve mürekkep yardımı ile yapılan, noktanın işlemine ofset baskı denir. Film yüzeyindeki tram diye adlandırdığımız noktaların kalıp yüzeyinde oluşturdukları grenler, merdaneler vasıtası ile taşınan mürekkeplerle dolarlar.
Dolan noktalar, mürekkebi bir diğer kazan üzerindeki blanket adını verdiğimiz kauçuğun üzerine kauçuk da kağıt üzerine transfer eder.
Ofset baskı tekniği 2 gruptan oluşur.
• Tabaka ofset
• Rotasyon

Tabaka Ofset 
Özel emülsiyonla hassaslandırılmış kalıp ışıkla pozlandırılarak film üzerindeki siyah alanlar, kalıp üzerine ışıksız bırakılır. Diğer şeffaf alanlar ise ışığa doyurularak pişirilir. Daha sonra bu kalıp üzerindeki ışık olmayan yüzeyler banyo sırasında emayesini dökerek, boya kabul edecek emisyon oluşturulur. Oluşan emisyon su tutmadığından merdanelerden gelen boyayı tutar ve kauçuk üzerine aktarır. Blanket ise, üzerindeki boyayı aldığı gibi kağıt üzerine verir. Böylece film üzerindeki noktalar aynen kağıt üzerine mürekkep rengine göre geçmiş olur. Günümüzde ofset baskı 4 ana renk üzerinden yapılmaktadır. İşte biz buna matbaacılıkta Trikromi baskı adını veririz.

Renk Noktacıklarındaki Açılar ( Tram Açıları )

Noktaların birbiri üzerine açılarla basması ve mürekkebin transparan (örtücü olmayan) özellikte olması nedeniyle muhtelif renkler oluşmaktadır. İyi bir baskı elde etmek için özellikle iyi bir filme, kaliteli bir mürekkep serisine ve de transfer işinin sağlıklı olması için de hassas makine ayarlarına ihtiyaç vardır. Baskı işlemlerinde çabuk ve sağlıklı baskı yapmanın bazı çeşitleri ve kullanılan terimler.

• . Forma baskı yöntemi
• . Normal Revolta baskı yöntemi
• . Etek – Makas Revolta baskı Yöntemi
• . Ön – Arka baskı
• . Makas – Makas revolta
• . Etek – Makas revolta

Forma Baskı Yöntemi 
Kitap-Katalog vb gibi çok sayfalı işlerde kullanılan bir tekniktir. Amacı kağıdın katlanması durumunda sayfaların birbirlerini takip etmesi ve harman işleminin azalmasıdır. Ayrıca birbirini karşılayan sayfalarda olabilecek birbirini tamamlayan ve devamı olan resimlerin aynı renk tonunda devam etmesini sağlar.

Normal Revolta Baskı Yöntemi 
4 Kalıpla 4 renk baskı yapılarak makine ebadına uygun formatlarda kağıdın önünün ve arkasının basılması tekniğidir. Hem basılacak kalıp sayısının, hem de makine ayarlarındaki kaybedilecek zamanlardan tasarruf sağlar.
Kağıdın makinedeki hareketi makas adını verdiğimiz aparatların kağıdın geniş yüzünü tutarak diğer baskı ünitelerine taşıması şeklindedir. Kağıdın makaslar tarafından tutulan kısmına “Makas”adını vermekteyiz.
Ayrıca kağıt üzerindeki baskıların aynı yere basılabilmesini sağlamak amacıyla kağıt, makas tarafından alınmadan hemen önce ayarlayan “poza” adını vermekteyiz. Normal revolta baskıda kağıdın makası değiştirilmeden yapılan baskı şeklidir. Aynı poza ve aynı makas ile kağıdın önünün ve arkasının basılması işlemidir.

Etek-Makas Revolta Baskı Yöntemi 
Makasların tuttuğu yer makas, poza aparatlarının çektiği yer pozadır. Peki kağıdın kalan diğer iki kenarlarına ne ad verilir? Makasların tuttuğu yerin arkasında kalan kenara”Etek” Pozanın çektiği yerin karşısında kalan kenara ise “Karşı Poza” denilmektedir.
Bu baskı tekniğinde amaç yine aynıdır. 4 kalıpla önüne ve arkasına bir seferde renkli baskı yapılmaktadır. Yani amaç ve elde edilen sonuçlar revolta tekniği ile aynıdır. Farklılığı yalnızca yöntemdedir. Bu sefer kağıt takla attırılarak eteği-makas olacak şekilde basılır. Poza gene sabittir. Karşı poza ise çoğunlukla ön+arka baskılarda öndeki basılı materyalle arkaya basılanların aynı ayarda basılması için kullanılan bir aparattır.

Web Ofset (Rotasyon) Baskı Tekniği
1912 Yılında Casper Herman (Vomag) ilk rotatif makineleri üretmeye başlamıştır.
Ofset baskı sisteminin gelişmiş bir şeklidir. Günümüz dünyasında tirajı büyük olan basılı işler için bu sistemden faydalanılır. Bugün baskı sahasında tirajlı işler için sağladığı avantajlar çok fazladır.
. Web ofsetin (rotasyon baskının) en büyük özelliği BOBİN halinde sarılmış olan kağıda baskı yapma özelliğinde olmasıdır.
. Baskı sistemi olarak , web ofset makinelerin tabaka halinde baskı yapan düz ofset makinelerinden kağıdı kullanış yönü (tabaka/rulo) hariç pek farkı yoktur.
. Web ofsetin en büyük özelliği hem teknik hem de ticari oluşudur. Ancak, bazı rotasyon uzmanları tabaka ofsetten daha iyi sonuç alındığına inanmaktadır. Boya transferi yapılan kağıt 110-140 dereceden geçerek birden +13 dereceye düşen bir ısıyla inen şoklanmakta ve sonunda kağıt, boyanın ani kuruması neticesinde parlaklık kazanmaktadır. Katlama hunisine gelmeden önce silikon haznesinden kağıt emisyonu silikondan geçmektedir. Dolayısıyla parlama bu noktada + değer kazanmaktadır.
. Bu makineler muayyen işleri yaptıkları için ve de bu işler için imal edildikleri için işin icabına ve niteliğine göre tertibatlarda ilave edilmektedir. (Örneğin; Katlama, kesme, harmanlama, paketleme, kurutma vb. gibi cihazlar ilave edilmektedir)
. Web sisteminde her ünite iki kalıp ve iki kauçuk kazandan ibarettir. Baskı kauçuktan kauçuğa olur. Bobin halindeki kağıt iki kauçuk arasından geçerek bir kauçuk üst, diğer kauçuk alt tarafın baskısını gerçekleştirir. Böylece kağıdın her iki yüzü de basılmış olur.
. Web ofset mürekkeplerinin en önemli özelliği kurumadır. Demek ki, sıcakta sabitleşen mürekkep kullanılmalıdır. Bunun için son baskı ile katlama arasında kurumayı sağlamak için fırın veya tüneller kullanılmalıdır.

Web ofset (rotasyon) makinelerindeki bazı teknik özellikler
– Merkezi kumanda sistemi
– Bir veya birden fazla baskı üniteleri
– Bobin standı
– Kağıt gerginliği
– Kurutucu
– Soğutucu
– Katlama
– Kesme
– Harmanlama
– İstenilen adette iş sayımı
Her ünite için geçerli olmak üzere bu makinelerde merkezi kumanda sistemi ile makinenin uzaktan kontrolü ve baskı ayarları yapılabilmektedir.
Rotasyon baskı tekniğinde 2 çeşit sistem görmekteyiz.
Coldset (Kurutmasız)
Heatset (Kurutmalı)
Biz şu ana kadar Heatset baskısından bahsettik. Coldset baskı ise sadece 3. Hamur veya 1. Hamur basılabilir gibi üzeri kaplanmamış kağıtlara baskı yapan (Gazete gibi) kurutma tüneli bulunmayan makinelerde baskı yapılamaz.

Serigrafi Baskı
Asırlardır kumaşlar, Çin ve Japonya’da şablonlarla basılmış ve dünyanın birçok ülkesine satılmıştır. İlk zamanlar figürleri, bağlantı izleri bırakmadan kağıt ve deri gibi şablonlarla basmak mümkün olmadı. Şablon izleri bu yüzeylerde belirli aralıklarla kaldılar. Zamanla uzak doğuda eskiden kullanılan bu şablonlar üzerine kağıttan kazılmış figürler yapıştırılır, bağlantı izi bırakmadan baskı neticesi alınırdı. Baskıların bağlantı izi olmaksızın yapılabilmesi için çerçeve üzerine monte edilmiş taşıyıcı ve boya geçirici gözenekli bir yüzey gereklidir. Biz buna serigrafi baskıda GAZE veya ELEK BEZİ adını veririz.
Boya, rakle adını verdiğimiz (ustanın elinde tuttuğu sert dikdörtgen şeklinde düzgün boyanın elekten geçmesi için elek üzerinde ileri geri hareket ettirilen cisim) bir alet ile kumaşa geçirilir. Bu boya sadece gazenin (elek bezinin) üzeri örtülmemiş kısımlarından kumaşa geçer. İnce olan gaze iplikleri boyanın geçmesine engel olmadıkları için baskı yapılan malzemenin yüzeyine boya temiz ve düzgün olarak yayılır. Bu şekilde yapılan baskıya tekstilde Film Baskı veya Şablon Baskı da denir.

Bu baskı metodu uygulama çeşidi bakımından zengin olduğundan en basit el atölyelerinden en büyük fabrikalara kadar uygulanmaktadır.
Son zamanlarda şablon baskı, rulo baskı ile rekabet haline gelmiştir. Şablon baskı daha basit ve ucuz olarak kolay ve çabuk değişen baskı şekilleri yapabildiğinden küçük tirajlı baskıya daha elverişlidir. Bu işi yapan ustanın el becerisi çok önemlidir.

İpek gazeler hiçbir yöne kaymayan döner iğne tekniği ile yapılan dokulardır. Daha sonraları şablon baskı için tabii ipekten özel gazeler yapıldı.
Sentetik elyafın ortaya çıkmasından sonra ipek gazeler önemini kaybetti. (Bunun sebebi ise yüksek kimyasal direnç, esneklik, sağlamlık gibi nitelikleri yüzünden sentetik elyaf tercih edildi). Gaze için en uygun elyaf polyamis tipidir.

SERİGRAFİ BASKI TEKNİĞİ :(Elek baskı, şablon baskı, film baskı ) 
Japonya’dan Amerika’ya oradan da Avrupa’ya yayılmıştır. Özellikle reklam baskılarında kullanılır. Bilindiği gibi ofset baskı tekniğinde baskı, sadece direkt olarak kağıt ve kağıt türü tabaka veya bobin cinsinden maddelere yapılmaktaydı. Serigrafi türü baskıda sadece kağıt değil, karton-mukavva-pvc(sert ve yumuşak)-birçok plastik (sentetik) madde, metal, cam-seramik-tekstil vb. gibi maddeler üzerine baskı yapılabilmektedir. Bu baskı tekniğindeki başarı, tekniği iyi bilen (mürekkep bu baskı tekniğinde çok önemlidir ) kaliteli işe uygun araştırılmış mürekkep kullanan atölyelerdedir. Bu baskı tekniğinde kalıp yerine, ipek elekler kullanılmaktadır. Bu saf ipek, naylon perlon ve metal kumaş tabir edilen bir nevi tüldür. Bu tülün elek gibi delikli oluşundan elek baskısı denmiştir. Boya kalınlığı tipo baskıya oranla 6-10 kat fazladır.
Serigrafi 2 Bölümde yapılır

Şablon hazırlama 
Önce baskıyı yapabilmek için tahta veya metalden çerçeve, sentetik veya metal ipek rakle gereklidir. İpek, çerçeveye gerilir emaye ipek üzerine film halinde dökülür. (Raptiye, tel zımba, yapıştırma olabilir.) basılması istenen filmi şablon ile poz aparatının camı arasına yerleştirerek ışıklar açılır, yeteri kadar poz verilir. Banyo ile ışık gören yerler temizlenir. Sonra şablon tazyikli su ile yıkanır. Poz müddeti, ışıkla şablon arasındaki mesafe ve lambanın kuvvetine göre birkaç denemede anlaşılır.

Baskı Yapma 
Baskı İki şekilde olmaktadır
. El ile :Düz bir zemin üzerine baskı yapılacak olan kağıt, kumaş plastik, deri vb konur. Şablon, desen basılacak malzemenin üzerine yerleştirilir. Şablonun iç kısmına bir miktar boya dökülür ve rakle ile desen üzerinde bir-iki defa çekilir. Bu çekme bu işi yapan ustanın mahareti olmakta ve el ile yapılan baskıdaki hareket ve güç eşit olmak zorundadır. Sonra bu baskılar kuruması için tek, tek raflara konur.
. Makine ile: Bu çok basittir. Şablon makineye bağlanır. Direkt olarak baskı yapılır.

Serigrafide Önemli Bilgiler 
Akrilik plistrol gibi plastik baskılı materyalleri üzerine baskı yapılırken, boyalarda iyi yapışıp çabuk kuruma, yüksek ışığa dayanıklı olması gibi özellikleri aranır. Mesela; bez üzerine, ufak masa üstü bayraklar, flamalar yapılacak olursa özel kumaş boyaları . Polyester veya polietilen gibi malzemeler üzerine baskı yapılacaksa, özel polietilen mürekkepleri cam metal gibi yüzeylere çok parlak ve dayanıklı baskı yapılması istenirse özel olarak hazırlanan yüksek yoğunluklu boyalar kullanılmalıdır.

Serigrafi mürekkepleri takım olarak saklanmak zorundadır. Aksi taktirde 8-10 saat sonra sertleşir ve bir daha kullanılamaz

Taş Baskı (Litografik Baskı) 
Taş baskı sistemi yağ ve suyun birbirlerine karışmamaları olayı esas alınarak, aynı yüzey üzerinde baskı yapan ve yapmayan alanlar elde edebilme esasına dayanır. Hazırlanan baskı yüzeyinin, baskı yapılacak kısmı mürekkebi çeker, diğer kısmı ise suyu çeker. Bu tür baskıyı bulan Aloıs Senefelder’in ana prensibi su idi; gözenekli bir kireçtaşı üzerine yağlı mürekkeple bir şey yazıldığı zaman, suda eritilmiş arap zamkı tatbiki ile yağlı mürekkebin yayılması önlenir. Zamk ve mürekkep çözeltisinin bir miktarı taşa nüfuz ediyordu. Kuruduktan sonra taşın yüzeyi temizlenip daha sonra bir sünger ile ıslatılıp ve üzerine mürekkepleşmiş bir merdane geçilirse, merdanedeki yağlı mürekkep taşın yüzeyinin birinci işlemde mürekkeple işaretlenmiş ve emilmiş kısmı tarafından kabul edilir. Taşın ıslak olan diğer kısımları mürekkebi reddeder, Bu suretle taşın üzerinde yapılmış olan şekil tekrar meydana gelir. Bu şekil baskı yolu ile bir kağıda nakledilir. Taş üzerinde hazırlanmış litografik kalıplar ancak düz lito makinesinde kullanılır. Bu baskı sisteminde resim ve yazıların taş üzerine TERS tespit edilmesi bunların okunması ve yazılması için özel bir alışkanlığın olmasıdır.

Taş ağırdır. Bir nevi kalsiyum karbonattır. En büyük özelliği, suyu ve yağı emme özelliği bulunmasıdır. Taş baskı makineleri çok ağır çalışır. Kalıpları ağır olduğu için temizlenmesi ve tekrar baskıya hazırlanması uzun sürmektedir

Flekso Baskı (Lastik Baskı ) 
Bu baskıda tipo baskı gibi “yüksek” sistemine dahildir. Flekso kalıpları ile baskı yapılır. Çoğunlukla ambalaj sektöründe kullanılır. Naylon veya metal cinsinden folyolara baskı yapılmaktadır. Bu yüzden flekso baskı ile tifdruk baskı sistemini mutlaka birbirinden ayırmak gerekmektedir. Bu baskı tekniğinde de nokta kenarı ve merkezi arasındaki koyuluk farkları tipo baskıda olduğu gibidir. Hatta bu teknikte sıvı boya kullanıldığı için, bu fark bazı durumlarda tipodan daha belirgin görülür.

Flekso baskı makineleri “ROTATİF” olup bobin halindeki plastik veya kağıt üzerine baskı yaparlar. Seneler önce sadece lastik kalıp kullanılan bu baskı tekniğinde, o zamanlarda “lastik baskı” terimi olarak nitelenirdi. Günümüzde sadece kaba işler için lastik kalıp kullanılmaktadır. Fotopolimler klişelerle 48, hatta 54’lük tramlı hassas ve çok renkli kağıt ve folyo baskıları yapılmaktadır.
Kullanılan boyalar ayran kıvamında anilin cinsinden ve alkol esasına dayalı incelticilerle inceltilerek kullanılır ve çok çabuk kuruması gerekmektedir. Bu baskı sistemindeki boya ünitesi oldukça basittir. Boya haznesi içinde dönen verici merdane boyayı tramlı merdaneye verir tramlı merdane kalıp kazanına aktarır. Kalıp kazanı, baskı kazanı ile temas ederek aradan geçen kağıt veya folyoya baskı yapar.

Flekso baskı makineleri bayağı süratli çalışırlar. Çalışma tarzı basit olduğu için, bu sistem ekonomiktir. Foto filmler klişelerin meydana getirdiği yüksek kalite sayesinde her işte olmasa bile bazı işlerde tifdurklua yarışabilmektedir. Flekso baskı sistemi çoğunlukla ambalaj sanayiine hizmet vermektedir.

Tiefdruck (Tifdruk)- Çukur Baskı 
Dünyanın en gelişmiş endüstriyel baskı tekniğidir. Dergi yayıncılığında, tekstil ve bilhassa ambalaj sektöründe hizmet verir. En büyük özelliği sonsuz baskı yapmasıdır. (Baskı düz silindir üzerinden yapıldığı için etek makas payları diye bir şey olmaz silindirin bütün yüzeyi tam olarak basar)
Adından da anlaşıldığı gibi tifdurk “Almanca’da çukur baskı demektir”
Bakır kaplı silindir üzerine fotoğraflar desenler yazılar
Kimyasal
Elmas
Lazer
Vasıtası ile bakır silindir oyularak yapılır. Bakır dayanıklı olamadığı için üzeri kromla kaplanır. Bu sayede çok yüksek tirajlı işler basılır. Boyası sıvı haldedir. Bu sistemde, boya alınıp kağıda geçirilen kısımlar çukurdadır.
Bu sistemde orijinale yakın baskı elde etmek için ofset ve tipoden daha titiz çalışmak gerekmektedir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s